Korenmolen ’t Vliegend Hert

Algemene informatie


Nummer: 90
Naam: 't Vliegend Hert
Plaats: 's-Gravendeel
Adres: Molendijk 37
Gemeente: Binnenmaas
Provincie: Zuid-Holland
Molencategorie: Windmolen
Type: Stellingmolen
Maalvaardig: Voorlopig draaivaardig
Bouwjaar: 1858
Eigenaar: Stichting Molens Binnenmaas
Molenaar: Floris van Hoogstraten
Nevenmolenaar(s): Nader te bepalen
Sleutelhouder: Stichting Molens Binnenmaas

Technische informatie


Vlucht: 22,65 meter
Wieksysteem: Oud-Hollands
Binnenroede: 22,50 m., ijzer, gelast, fabr. Derckx, nr. 704 uit 1991
Buitenroede: 22,65 m., ijzer, gelast, fabr. Derckx, nr. 703 uit 1991
As: Gietijzer, fabrikaat, nummer en jaartal onbekend, lengte 4,10 m.
Vang: Vlaamse vang, wipstok
Bovenwiel of aswiel: 63 kammen, steek 11 cm
Overige molen- of aandrwielen: Bovenschijfloop: 31 staven Spoorwiel: 99 kammen, steek 9,0 cm. Steenschijfloop: 29 staven
Belt- of stellinghoogte: 7.20 meter
Kruiwerk: Engels kruiwerk, kruihaspel met 12 spaken
Biotoop: Redelijk tot goed
Rijksmonumentnummer: 17406
Specificaties: Inrichting: één koppel 15der kunstmaalstenen, elektrisch luiwerk, elevator of jacobsladder, voorreiniger met beuker, poetsmachine, twee elektrisch aangedreven mengketels, bunkerweegschaal, diverse transportschroeven, blowers en een silocomplex met een capaciteit van 100 ton.

Geschiedenis

De hoogste korenstellingmolen in de Hoeksche Waard staat op de Molendijk 37 aan de noordwestzijde van het dorp ‘s-Gravendeel, dat in 1593 als nieuw ambacht werd ingedijkt. Voorganger van deze molen was een houten wipkorenmolen die op vrijwel dezelfde plaats stond op de toenmalige Bonaventuurse Zeedijk. Deze schermde de nieuwe polder Nieuw Bonaventura af van de Dordtse Kil.

De onbewoonde wipmolen werd rond 1800 naar de molenaarsfamilie De Leeuw vernoemd. In 1837 kocht Willem Vliegenthart, zoon van een Zwijndrechtse korenmolenaar, de wipmolen voor 8.300 gulden. In 1841 brandde deze af en in 1855 gebeurde dat nogmaals. De vervanger, een ronde stenen stellingmolen, brandde in 1857 eveneens af. De huidige korenstellingmolen dateert van 1862/63 en heeft een 22 meter hoog muurwerk. De naam ’t Vliegend Hert is ontleend aan de eigenaar Vliegenthart, die in 1863 de firma Vliegenthart & Co. oprichtte. De andere molenhelft werd voor een kwart eigendom van zijn schoonzoon en de Dordtse bakker Moonen. Ruim een jaar later ging de molen, die toen was uitgerust met een onrendabele kolengestookte stoomketel, bij een publieke verkoping voor 14.000 gulden, inclusief het molenaarshuis, de tuin, de schuur en het erf, over aan vijf personen.

In 1889 kwam de molen geheel in het bezit van de familie Dam. Van 1905 tot 1938 was Christiaan Cornelis Dam molenaar en daarna tot 1963 zijn zoon Gerrit Pieter. Al sinds 1930 wordt er onderin de molen elektrisch gemalen. Om het maalrendement te verhogen, werden in 1934 Dekker stroomlijnwieken op de molen aangebracht. Helaas kon deze wiekverbetering niet wedijveren met de elektromotor. In 1951 werd de windkorenmolen daardoor buiten gebruik gesteld. Cornelis van Heesen huurde vanaf 1956 de molen met elf nieuw aangebouwde graansilo’s, waarvan hij in 1963 eigenaar werd. Om de stenen molenromp tegen regeninval te beschermen, zijn op de zuidwest kant lange tijd grote emaille reclameborden aangebracht.

In 1970/71 werd de molen geheel ingericht voor mechanische bemaling met een mengketel, 100 ton extra siloruimte en een bunkerschaal. De helft van de molenruimte tot aan de luizolder wordt nu ingenomen door het silocomplex van graan- en diervoederhandel C. van Heesen. Jaarlijks wordt circa 1.500 ton graan gemalen voor diervoeders met een 40 PK elektromotor onderin de molen. Het oorspronkelijke molenhuis werd in 1969 afgebroken en vervangen door een bungalow.

Bij een uitvoerige restauratie van de molen eind jaren 1960 werden de staart, lange spruit en de stelling grotendeels vemieuwd, evenals het koppel 16er kunstmaalstenen. Ook de Dekker-wieken zijn toen weer teruggebracht naar het Oud-Hollandse tuig.

Bij de restauratie in 1991/92 werden de Pot-roeden uit 1904 en 1924 vervangen door twee nieuwe roeden met een vlucht van 22,70 m. Ook werden veel onderdelen, waaronder de beide spruiten, staartbalk, lange en korte schoren, kapbedekking en een groot deel van het metselwerk, vernieuwd. Het doorgezakte schuifkruiwerk met tien aan de overring bevestigde gietijzeren neuten met flenzen, die over een stalen ring op de muurplaat glijden, is helaas onbruikbaar.

De molen verkeerde jarenlang in minder goede staat van onderhoud en was bij gunstige winden nog wel eens draaiende te zien. Na overdacht van de molen aan een woningstichting, werden achter de schermen stappen ondernomen om de molen weer draai- en maalvaardig te maken. In het najaar van 2010 kon hiermee een aanvang worden gemaakt en eind 2011 werd de restauratie afgerond.

Sinds 31 maart 2014 is de molen, die eigendom was van de woningbouwcorporatie HW Wonen, eigendom van de Stichting Molens Binnenmaas. Kort daarna zijn er onderhouds- en renovatiewerkzaamheden aan de molen uitgevoerd. Op 27 augustus 2014 werd de molen op feestelijke wijze opnieuw in gebruik genomen. In de loop van 2018 zijn nieuwe restauratiewerkzaamheden aan de romp van de molen uitgevoerd. Verwacht werd dat die begin november zouden zijn voltooid.

Openingstijden

De Stichting Molens Binnenmaas (SMB) streeft er naar de molens op vaste tijden voor belangstellenden open te stellen. Op afspraak kunnen de molens door groepen ook op andere tijdstippen worden bezocht. Korenmolen ’t Vliegend Hert is op vrijwel elke donderdag van 10:00 tot 17:00 uur te bezoeken. Daarnaast zijn bezoekers altijd welkom als de wieken draaien.

Korenmolen ’t Vliegend Hert Korenmolen ’t Vliegend Hert Korenmolen ’t Vliegend Hert Korenmolen ’t Vliegend Hert Korenmolen ’t Vliegend Hert Korenmolen ’t Vliegend Hert Korenmolen ’t Vliegend Hert Korenmolen ’t Vliegend Hert